تاثیر جنگ ایران و عراق بر قیمت نفت

خاورمیانه و به ویژه خلیج فارس، به عنوان دارنده بخش عمده ای از ذخایر نفتی جهان، همواره کانون تنش های بین المللی بوده است. از سال 2026 نیز تقابل نظامی مستقیم میان ایالات متحده آمریکا و ایران بحرانی ترین شرایط با برای سوخت جهانی ایجاد کرده و تآثیر زیادی بر قیمت نفت و بسیاری از کالاها در سراسر جهان داشته است.

درگیری گسترده میان این دو کشور، تنها به افت صادرات نفت ایران محدود نمی شود؛ بلکه تأثیر زیادی بر امنیت ترانزیت در تنگه هرمز، سلامت زیرساخت های انرژی سایر تولیدکنندگان اوپک، حق بیمه ریسک جنگی و ساختار عرضه و تقاضای کلان جهان دارد.

در این مقاله به بررسی پیامدها و تأثیر چنگ بر قیمت نفت پرداخته ایم. سبک من برای ترید به گونه ای است که کمتر وارد پیچیدگی های بازار می شوم و برای خرید و فروش های سودده کل بازار را بررسی می کنم. جدیداً وبسایتی به نام بروکیفای نیز مقالات مفیدی در خصوص آموزش فارکس و بروکرها ارائه می کند که برای من حالب و مفید هستند.

در مورد عواملی که تأثسر زیادی بر قیمت نفت دارند می توانید مقاله زیر را مطالعه نمایید:

عوامل مؤثر بر قیمت نفت در بازارهای جهانی

تنگه هرمز شاهرگ حیاتی بازار نفت

برای درک ابعاد فاجعه بار این بحران، باید نقش استراتژیک تنگه هرمز را بررسی کنیم. تنگه هرمز باریکه ای آبی میان ایران و عمان است که روزانه حدود ۲۰ تا ۲۱ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده های نفتی مغادل نزدیک به ۲۰ درصد از کل مصرف نفت جهان و حدود یک سوم تجارت دریایی نفت از آن عبور می کند.

طبیعی است با بسته شدن این تنگه شاهد تورم در سراسر جهان و یا حداقل در بسیاری از کشورهای جهان باشیم.

ابعاد اثرگذاری بر تنگه هرمز:

• مسدودسازی فیزیکی یا نامتقارن: عملیات مین گذاری دریایی، استفاده از پهپادهای انتحاری و موشک های ضدکشتی ساحل به دریا می تواند عبور امن نفتکش ها را غیرممکن سازد.
• جهش حق بیمه کشتیرانی (War Risk Premiums): حتی بدون بسته شدن کامل فیزیکی، افزایش سرسام آور نرخ بیمه ریسک جنگی یا امتناع شرکت های بزرگ بیمه اتکایی از پوشش نفتکش های حاضر در خلیج فارس، تردد ناوگان تجاری را متوقف یا به شدت محدود می کند.
• محدودیت خطوط لوله جایگزین: خطوط لوله دورزننده خلیج فارس (مانند خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی یا خط لوله حبشان-فجیره امارات) حداکثر ظرفیت انتقال حدود ۵ تا ۶ میلیون بشکه در روز را دارند؛ این یعنی در صورت انسداد تنگه هرمز، روزانه حداقل ۱۴ تا ۱۵ میلیون بشکه نفت عملاً در مبدأ حبس خواهد شد و به بازارهای مصرف نخواهد رسید.

شوک مستقیم جنگ بر عرضه فیزیکی فراورده های نفتی

ایران روزانه بیش از ۳ میلیون بشکه نفت تولید می کند که بخش قابل توجهی از آن صادر می شود. حملات موشکی و هوایی به پایانه های صادراتی مانند جزیره خارک یا پالایشگاه ها، این حجم را فوراً از بازار حذف می کند. از سوی دیگر، گسترش دامنه جنگ به میادین و تأسیسات نفتی کشورهای همسایه باعث کمبود نفت در جهان می شود.

با اینکه ادعا می شود کسری انرژی از سوی نفت ونزوئلا قابل جبران است، ولی این داستان با چیزی که در عمل و اصل ماجرا می بینیم کاملاً متفاوت است و ما شاهد افزایش قیمت نقت و کاهش ارزش سهام آمریکا در ایام جنگ و بسته شدن تنگه هرمز هستیم.

خاورمیانه علاوه بر نفت خام، تأمین کننده دیزل، بنزین و گاز مایع (LPG/LNG) برای آسیا و اروپا است. توقف صادرات LNG قطر بحران سوخت جایگزین را در بازار گاز ایجاد کرده و بخشی از تقاضای انرژی را به سمت مازوت و گازوئیل هدایت کرده است که خود محرک ثانویه قیمت نفت خام خواهد بود.

روش های مهار کردن قیمت نفت

در صورت بروز شوک، اقتصادهای بزرگ و نهادهای بین المللی برای آرام کردن بازار ممکن است اقداماتی از این قبیل انجام دهند:

آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت

ایالات متحده و اعضای آژانس بین المللی انرژی (IEA) دارای ذخایر استراتژیک نفت خام هستند. آمریکا می تواند روزانه بین ۱ تا ۲ میلیون بشکه نفت از SPR وارد بازار کند. این نکته را هم عرض کنم که سطح ذخایر استراتژیک آمریکا به دلیل برداشت های پیشین کاهش یافته و آزادسازی ذخایر تنها برای ۳ تا ۶ ماه کارایی خواهد داشت و توانایی جبران کسری روزانه ۱۵ میلیون بشکه ای را ندارد.

از سوی دیگر عربستان سعودی و امارات دارای بیشترین ظرفیت مازاد تولید نفت و فراورده های نفتی هستند. اگر مسیر تنگه هرمز مسدود باشد یا پایانه های بارگیری این کشورها مورد هدف قرار گیرند، ظرفیت مازاد اوپک عملاً غیرقابل انتقال به بازار خواهد بود.

افزایش تولید نفت شیل آمریکا

تولیدکنندگان نفت شیل (Shale Oil) در ایالات متحده توانایی افزایش دکل های حفاری را دارند. نفت شیل انعطاف پذیر است اما افزایش تولید آن نیازمند یک بازه زمانی ۶ تا ۹ ماهه، تأمین سرمایه و زنجیره تأمین ادوات حفاری است و نمی تواند پاسخگوی شوک آنی جنگ باشد.

سخن آخر

جنگ میان ایران و ایالات متحده تنها یک بحران امنیتی دوجانبه نیست؛ بلکه پرریسک ترین تهدید برای امنیت انرژی جهانی به شمار می رود. ساختار ژئوپلیتیک خلیج فارس به گونه ای طراحی شده که تفکیک مناقشه نظامی از جریان انرژی تقریباً غیرممکن است.

در صورت بسته ماندن تنگه هرمز به دلیل حساسیت و اهمیت بالای آن و محدودیت ظرفیت های جبرانی شوک بزرگی بر قیمت نفت و اقتصاد جهان وارد خواهد کرد و ممکن است آن را به ورطه یک رکود تورمی عمیق سوق دهد. پس هیچگاه نمی توان تأثیر بسته ماندد تنگه هرمز و تشدسد درگیری ها بر قیمت نفت را نادیده گرفت.